donderdag 18 augustus 2016

Over vloeren en kalkhennep...

Het is alweer een tijdje geleden dat ik hier wat van me liet horen. Nochtans hebben we niet stil gezeten. Misschien juist daarom dat ik de tijd niet nam om te bloggen: het was te veel genieten, hier in huis.

Zo hebben we de voorlopige vloer erin gelegd, enkele weken geleden! En ja, het is wéér eens een voorlopige vloer. Laat ik even uitleggen waarom.

Toen ze begin juni de kalkhennep kwamen steken, werd er ons op het hart gedrukt dat dat een droogtijd had van 6 tot 8 weken. Maar tijdens het kalkhennepen (als dat een werkwoord is, tenminste) hoorden we verschillende meningen. Naar verluidt moest er andere kalk in de vloer gebruikt worden dan in de muren, omdat het in de vloer zoveel trager kan uitdrogen. En dus zou die andere kalk ervoor zorgen dat de vloer toch vlotjes zou drogen.
Toeval wou dat we sowieso materiaal tekort kwamen voor de vloer, en er dus extra materiaal geleverd zou worden. Ook kalk. Van die andere, dachten we.

Alleen, toen de levering gebeurde was het wel degelijk dezelfde kalk. Ach ja, daar zou het ook wel mee lukken zeker. Dan wachten we maar een weekje extra om de vloer dicht te leggen...

Maar dan kwam de vreemde vergelijking dat kalkhennep in de vloer is zoals chape: hou rekening met een droogtijd van één week per centimeter.

Ha. We hebben niet bepaald 6 tot 8 centimeter kalkhennep in de vloer steken. 

Wel 24 centimeter.

Is dat dan 24 weken droogtijd?!

Even later begonnen we aan de vloerverwarming. Om die gelijk met de bovenkant van de vloerroostering te krijgen, hebben we de bovenste centimeter (reeds droge!) kalkhennep afgeschraapt. En wat we daaronder vonden, deed ons de moed in de schoenen zakken... De kalkhennep onder de bovenste 2 centimeter was inderdaad nog helemaal niet droog! Nochtans waren er al makkelijk 4 weken over gegaan.



In een vorige post kon je lezen dat we onze tussenmuur er al uit haalden, want we werden lichtjes depressief in onze kleine, donkere living. Alleen werd de ruimte nu al iets te intensief gebruikt en zagen we de luchtig geplaatste kalkhennep in de vloer steeds meer kapot gelopen, gevallen en gespeeld worden. 

We kozen er dus voor om een luchtige constructie te maken en daarboven de ondervloer van osb al te monteren. Tussen de kalkhennep en de osb-vloer zit nu 2 cm. De zijkanten en in het midden hebben we open gelaten, zo kan de wind toch nog vrij spel krijgen om de kalkhennep hopelijk vlot verder te laten uitdrogen.




Wie weet plaatsen we na de grote vakantie nog een bouwdroger, dat zien we dan wel. Maar het belangrijkste is nu: dat we pas écht kunnen genieten, leven en eten in onze grote living!



dinsdag 26 juli 2016

Verwarring rond een deur

In onze verbouwing heb ik meestal het eindresultaat voor ogen. Sommige ruimtes zijn al helemaal ingericht nog voor we aan de eigenlijke bouw begonnen zijn. Soms kan dat nog bijgestuurd worden, maar meestal is dat niet nodig.

Eén van de ruimtes die nogal vaak van uitzicht of bestemming veranderd is, is onze garage. De naam alleen al ging van binnenkoer, patio, overdekte berging, fietsenstalling naar... garage. Alleen huiverden we van die naam, want die suggereert dat die voor Koning Auto gemaakt is. Maar Koning Auto geraakt er niet in: de oprit naast ons huis is nét te smal. De auto zou er wel op geraken, maar dan geraak je er niet meer uit of in. En dus werd de oprit dicht gebouwd. En maakten we van de oorspronkelijk ontworpen patio een fietsenstalling, want we wilden wél ruimte voor Koningin Fiets.

En vanaf dat die fietsenstalling beslist was, begonnen de dromerijen over de afwerking weer. Op zich niet zo bijzonder: wat heb je in 's hemelsnaam nodig als afwerking van een garage? Eigenlijk niets, behalve een deur. En daar wrong het schoentje.

Wat als we de fietsenstalling zouden afsluiten met een deur? Zou er dan geen gigantische verwarring bestaan over de voordeur (die aan de zijkant is) en de fietsendeur, die zich recht voor je bevindt? Ongetwijfeld wel. 
"Zullen we dan maar voor een garagepoort gaan?"

Maar wat kunnen garagepoorten oh zo lelijk zijn. Dus begon onze zoektocht naar de ideale garagepoort. Voor ons bestond er uiteindelijk maar één optie: een poort die het gevoel geeft van een houten muur. En dus kozen we voor een houten sectionaalpoort. En sinds we dus besloten hebben om zo'n poort te plaatsen, hebben we ons maar neergelegd bij het woord "garage". Ook al geraakt er geen auto in.

Ondertussen staan de ramen en deuren in onze achterbouw erin. De dubbele deur die tussen de garage en het huis staat zorgt effectief al voor verwarring. Al het bezoek dat sindsdien over de vloer kwam, liep resoluut rechtdoor, recht onze living in. Iedereen was er helemaal van overtuigd dat dat vanaf nu de voordeur was. Het feit dat ze zich tussen onze fietsen door moesten wringen deerde niemand. Maar dat is misschien omdat ze zich in onze inkomhal tussen de schoenen en de jassen door moeten wringen: ze zijn dat gewring al gewend bij ons...










vrijdag 15 juli 2016

De bio-ecologische verbouwing: D-Day

We waren er nochtans voor gewaarschuwd, dat de deadline van onze ramen wel eens los overschreden zou worden. Maar toen we begin mei aan onze schrijnwerker vroegen "En wanneer kan je die plaatsen?" het antwoord "Oh, deze maand nog!" kregen, konden we ons geluk niet op. We moesten zelfs even roepen: "Ho maar! dat gaat ons niet lukken!"
Misschien hadden we dat laatste niet moeten roepen en hadden we niet nog een maandje langer dan gedroomd onze ramen gehad. Maar, nu zijn ze er, eindelijk.

Het had nochtans niet veel gescheeld of de ramen hadden er niet in gekund, vandaag. De camionette van de schrijnwerker stond in panne, namelijk. Eén meevaller: hij stond in panne voor onze deur!

Het neerhalen van de muur...

... en het neervallen van de kast...
En nog een meevaller. Toen manlief de houten tussenmuur aan het uitbreken was, kwam een volgeladen kast met z'n punt naar beneden. Ik zal daar, samen met Frauke, enkele seconden tevoren nog onder...

Deze ramen krijgen nog een folieke... er komt nog een houten boog aan de onderkant bij.

Een gezandstraalde deur naar de garage, zodat we niet altijd op een hoop rommel
hoeven te kijken, maar wél veel licht hebben!

Alleszins, die ramen dus. Wat zijn ze een verademing!
  • Een mijlpaal voor mijn geestelijke gezondheid: de voorlopige muur tussen huis en achterbouw is eruit! Dat wil zeggen: LICHT! RUIMTE!
    Ook al kunnen we die ruimte nog niet écht benutten, het gevoel is er...
  • Een mijlpaal voor onze verbouwing vanaf het prille begin: We zitten winddicht!
  • Een mijlpaal voor... euh... gewoon de rest: we kunnen weer verder werken! Vloerverwarming leggen, ondervloer (jiehaa! dan kunnen we echt de ruimte benutten!), de kieren en gaten in het dak verder opvullen met stro, ... noem maar op.
Onze volgende deadline staat al vast: begin september gaat de eerste laag leem ertegen.

zaterdag 2 juli 2016

De Bio-ecologische verbouwing: UWYH

Bio-ecologisch bouwen en verbouwen, we kunnen er uren over vertellen. Over de natuurlijke materialen, over de ideeën erachter, over de handenarbeid en het inspirerende effect op ons.
Maar voor ons is bio-ecologisch (ver)bouwen ook: use what you have (UWYH). Tot nu toe hebben we heel veel materialen van de afbraak van de koterij en delen van het oude huis in de tuin verwerkt, maar nu ook terug "in" huis.

Toen we het huis kochten, bestond een groot deel van de oprit naast het huis uit kasseien. We braken die kasseien uit om allerlei werken uit te voeren, en toen kwamen we op de houten platen terecht en onze oprit kreeg een heel nieuw uitzicht.
Een groot deel van de kasseien werd herbruikt in de tuin om paden aan te leggen of een kruidenspiraal te maken. De overschot werd altijd op een hoopje bewaard, want je weet maar nooit.
Ondertussen brak ik de kruidenspiraal af, want die stapel onregelmatige kasseien viel eigenlijk toch maar altijd in elkaar, en dus was de hoop kasseien-overschot weer een beetje groter.


Nu zijn we bezig met het voorbereiden van de "garage". Een auto kan er niet in, maar onze fietsen (en een hoop rommel) wel. En één van de eisen was: je moet de garage makkelijk kunnen kuisen. Exit de houten platen dus (Een deel zal herbruikt worden in de tuin en een ander deel in de tuin van vrienden van ons - we blijven herbruiken dus!).
Een blik op de hoop kasseien bracht een glimlach op ons gezicht: na een 7-tal jaren herstellen we een stukje oprit in z'n originele vorm. Een klein stukje dan wel, want we kwamen niet toe met onze overschot aan kasseien. Gelukkig hebben we nog een stapel bakstenen liggen waar we de vloer mee konden afwerken.




Maar, geen garage zonder garagepoort. Over die poort zal ik nog wel wat vertellen (wanneer ze geplaatst is), maar een poort (of deur, of raam, of wat dan ook) heeft een dorpel nodig. En kijk, daar lagen nog twee arduinen dorpels, verweerd en geleefd, in onze tuin. Eentje van het raam dat tot voorbije winter uitkeek op onze tuin, en eentje van de oude voordeur. De twee dorpels hebben gelukkig dezelfde diepte en dikte, en toen we ze naast elkaar legden, kwamen ze min of meer uit met de breedte van de garage. De scheiding tussen beide stenen ligt zo min of meer in het midden. En weer waren wij blij: ook al gaat het contrast tussen de oude dorpel en de "gelikte" garagepoort groot zijn, voor ons vallen er weer lang bewaarde puzzelstukje op z'n plaats.


donderdag 9 juni 2016

De bio-ecologische verbouwing: kalkhennep en foto's!

Gisteren ging de laatste kalkhennep in ons huis: de vloer werd dicht gestort! Eindelijk nam ik de tijd om ook eens wat fotootjes te trekken van het hele werkproces...








maandag 6 juni 2016

De bio-ecologische verbouwing, of het community-bouwen...

Bio-ecologisch verbouwen... 't is heel wat meer dan enkel natuurlijke materialen gebruiken en goed isoleren. Het is ook heel wat meer dan een levenswijze waar we zelf voor kiezen (waar je zover in kan gaan als je zelf wil... veggie, plantaardig, afvalarm, enkel tweedehands, ethisch/biologisch verantwoorde kledij, ...)
Bij bio-ecologisch bouwen heb je verschillende mogelijkheden. Ofwel hebben bouwheer en/of bouwvrouw een pak geld en moeten ze niet kijken op een centje meer of minder, en besteden ze alles uit aan de aannemer. Ofwel hebben ze geen pak geld maar wel twee (paar) rechterhanden en doen ze zoveel mogelijk zelf, al dan niet samen met de aannemer. De materialen lenen zich ertoe om zoveel mogelijk zelf te doen, dus dat valt al mee!

Alleen zijn er soms van die "werkjes" die ofwel heel veel tijd vragen om alleen te doen, ofwel heel veel man(vrouw)kracht. De kalkhennep van de voorbije dagen was zo'n werkje. En dan bedacht ik me: bio-ecologisch bouwen is een community-bouwen. Ik hoorde mensen vertellen waarbij de hele straat regelmatig kwam helpen om mee te bouwen aan hun huis. Zelf hebben we het geleerd op workshops waarbij allerlei wildvreemden gewoon samen de handen uit de mouwen steken bij andere gepassioneerde bio-bouwers. En als je al dat volk niet bijeen krijgt? Dan ken ik ook mensen die gewoon de tijd nemen en er maanden over doen om de kalkhennep in de muren te krijgen.*




Laten we eerlijk zijn, het was niet makkelijk om de voorbije dagen deze community bijeen te krijgen. Verdeeld over de voorbije 6 dagen kwamen er niet minder dan 17 mensen helpen. Velen van hen kwamen meerdere dagen.

Ik schreef het eerder al: deze verbouwing brengt mensen dichterbij.

Vandaag om 15u05, met dank aan al die mensen, stampte ik het laatste stukje kalkhennep in onze gevel.


Nu rest ons alleen de vloer nog. Alleen jammer dat de kalkhennep op was. En de levering niet morgen, maar woensdag pas kan plaats vinden.

Gelukkig staat er al weer volk te springen om mee te komen helpen!



*In het 'oude' huis heb ik op deze manier de leem geplaatst. Kamer per kamer, betonmolen per betonmolen, emmertje per emmertje. Ach, toen hadden we nog geen kinderen!

donderdag 2 juni 2016

De Bio-ecologische verbouwing: Kalk Hennep!

Toen we negen jaar geleden droomden van ons strobalen huis, was er altijd één stoorzender in onze dagdromen. Hoe maak je in 's hemelsnaam de aansluiting tussen een strobalen muur en een bestaande muur, waar je tegen aan bouwt? Concreet: onze achterbouw is een gesloten bebouwing. De strobalen zouden dus aan beide zijden tegen de muur van de buren gestapeld en geperst moeten worden, maar hoe moet je dat dan waterdicht en schimmelvrij enzo krijgen?

Gelukkig hebben we er zo lang over gedaan, want tussen de start van de verbouwing van het 'oude' huis en de start van de achterbouw lagen zoveel jaren dat onze architect voldoende tijd had om nieuwe technieken te leren: kalkhennep isolatie!

Maandag begonnen we erraan. De Engelse term hempcrete omschrijft eigenlijk beter waar het om gaat. Het is een soort beton die je zelf maakt van hennepvezels en kalk. Die mix wordt gestort in een bekisting en wordt met de hand aangestampt. Het eindresultaat valt een beetje te vergelijken met poriënbeton (ofte ytong-steen), maar dan in één geheel.


Het is een vrij arbeidsintensief proces: de mix wordt ter plekke gemengd in een soort chape-machine, die wordt leeg gemaakt in kruiwagens, gestort op een grote hoop, overgeladen in grote emmers, gedragen naar de juiste plaats en gestort in de muur. En dan wordt het geheel met de hand aangestampt.

Ondanks het arbeidsintensieve heeft het vele voordelen: Het is niet bepaald moeilijk, dus je kan het zelf doen / Het is een bouwmateriaal én isolatiemateriaal in één, je hebt dus twee vliegen in één klap / het is een pak gezonder dan beton of andere klassieke bouw- en isolatiematerialen, en het zorgt dus mee voor een gezond binnenklimaat / het kan ook als chape gebruikt worden.


Het materiaal is zowel binnen als buiten te gebruiken. Bij ons vormt het de isolatie van onze zijgevel (buitenzijde), de "chape" voor de vloer en de muuropbouw van de twee zijmuren, die aansluiten op de muren van onze buren. Zij kunnen op deze manier lekker mee genieten van een extra dik pak isolatie van hun huis! (graag gedaan!)


En de tussenstand van de voorbije dagen: de muren van de achterbouw zijn helemaal klaar! Het is ongelooflijk hoeveel effect de opvulling van je muren heeft voor een echt "huis"-gevoel...

Wat rest er nog? De isolatie van de zijgevel, een klein stukje garagemuur en de vloer. We hoopten alles op één week klaar te krijgen, maar ondertussen hebben we al door dat Thomas z'n deadlines niet altijd even realistisch zijn... (lees hier, puntje twee...)